RSS
 

Archiwum - Maj, 2014

Rozwój percepcji słuchowej

24 maj

Rozwój analizatora słuchu rozpoczyna się w dwunastym tygodniu życia płodowego i trwa do około dziesiątego roku życia. Uwarunkowany jest dojrzewaniem układu nerwowego oraz stymulacją dźwiękową.

Do podstawowych funkcji słuchowych należy:

  • Odbiór dźwięku – dostrzeżenie bodźca oraz faktu, że przestał istnieć,
  • Lokalizację dźwięku w przestrzeni,
  •  Zapamiętanie dźwięku
  • Połączenie dźwięku z innymi bodźcami
  • Różnicowanie dźwięków.

Podkreślić należy, że w ciągu dwóch pierwszych lat życia dziecka plastyczność centralnego układu nerwowego jest największa, dlatego jest to okres, w którym można najskuteczniej oddziaływać na rozwój.

1 miesiąc życia dziecka:

- odróżnia głos matki od głosów innych osób,

- wsłuchuje się w nagrany rytm uderzeń serca,

- dostosowuje rytm ssania tak, by słuchać prozodii czytanego opowiadania, odbieranego przez sześć ostatnich tygodni życia płodowego,

- lokalizuje źródło dźwięku (o ile dźwięk trwa dłużej niż chwilę; reakcja dziecka jest odroczona o 6 – 12 sekund)

2 miesiąc życia dziecka:

- reagowanie na rytm głośnych kroków,

- reakcja na dźwięki płynące z otoczenia.

3 miesiąc życia dziecka:

- wsłuchiwanie się w wypowiedzi osób dorosłych,

- zatrzymanie ruchów na dźwięk dzwonka.

4 miesiąc życia dziecka:

- słuchanie dźwięków grzechotki,

- słuchanie odgłosów wywołanych przez poruszającego przedmiotami dorosłego.

5 miesiąc życia dziecka:

- samodzielne wywoływanie różnych dźwięków,

- słuchanie wypowiedzi opiekunów,

- szukanie źródła dźwięku przez odwrócenie głowy.

6 – 7 miesiąc życia dziecka:

- manipulowanie przedmiotami w celu wydobycia nowych dźwięków,

- słuchanie własnych produkcji (powtarzanie sylab).

8 – 9 miesiąc życia dziecka:

- dziecko uczy się rozumieć emocjonalnie zabarwione wypowiedzi rodziców.

10 – 11 miesiąc życia dziecka:

- poruszanie się w rytm muzyki,

- słuchanie i rozpoznawanie wyrażeń dźwiękonaśladowczych i pierwszych wyrazów.

Pod koniec 1 roku życia dziecko słucha i rozumie polecenia słowne, które poparte są gestem.

2 rok życia dziecka:

- identyfikowanie i różnicowanie nowych wyrażeń dźwiękonaśladowczych,

- identyfikowanie i różnicowanie słów,

- identyfikowanie i różnicowanie melodii i słów piosenek,

- zabawa instrumentami muzycznymi.

3 rok życia dziecka:

- identyfikowanie i różnicowanie nowych słów,

- rozumienie dłuższych wypowiedzi,

- powtarzanie melodii,

- tworzenie samodzielnych konstrukcji językowych na podstawie skojarzeń słuchowych,

- słuchanie tekstów pisanych (faza wstępna).

4 rok życia dziecka:

- doskonalenie umiejętności słuchania i rozumienia tekstów pisanych. Koncentracja na tekście podtrzymywana jest przez ilustracje pokazywane w trakcie słuchania,

- umiejętność różnicowania głosek opozycyjnych w wyrazach: kos – kosz, kra – gra, rama – rana, etc.

5 – 6 rok życia dziecka:

-  rozwija się świadomość metajęzykowa, czyli zdawanie sobie przez dziecko sprawy z różnych faktów językowych i wymawianiowych.

·        

na podstawie J. Cieszyńska, M. Korendo „Wczesna interwencja terapeutyczna”

 
 

Percepcja słuchowa

23 maj

Jednym z podstawowych warunków biegłego nabywania umiejętności czytania i pisania, a także prawidłowej artykulacji jest odpowiedni do wieku rozwój percepcji słuchowej. W jej zakres wchodzi:

·         słuch fonemowy – umiejętność różnicowania poszczególnych dźwięków mowy, nawet takich, które różnią się niewielkimi szczegółami (np. dźwięcznością), np. kura – góra, Tomek – domek, koza – kosa, kura – kula oraz zdolność do identyfikowania dźwięków mowy, np. głoskę [s] identyfikujemy bez względu na to czy wypowiada je osoba dorosła, dziecko, kobieta, mężczyzna lub osoba z wadą wymowy. Słuch fonemowy uznaje się za wrodzoną zdolność do rozróżniania szerokiego zakresu kontrastowych dźwięków, występujących w języku. Kształtuje się samorzutnie, zazwyczaj bez większych problemów. Wczesne kompetencje percepcyjne nabywane są już w okresie prenatalnym i ujawniają się tuż po urodzeniu dziecka, jednak słuch fonemowy najintensywniej rozwija się między 6 a 9 miesiącem życia dziecka.

·         słuch fonetyczny – to zdolność rozróżniania różnych wariantów realizacji danej głoski (np. [r] dziąsłowe – prawidłowe od francuskiego – nieprawidłowego oraz zjawisk prozodycznych, takich jak: akcent, iloczas, tempo, melodia, intonacja i rytm wypowiedzi. Słuch ten, w przeciwieństwie do słuchu fonemowego, rozwija się przez całe życie. Jednak już niemowlę wrażliwe jest na melodię głosu mówiącego do niego rodzica, reaguje na swoje imię, słysząc głos mamy lub taty obraca główkę w stronę źródła dźwięku. Prawidłowa umiejętność rozróżniania zjawisk prozodycznych pomaga w rozumieniu intencji mówiącego (zwłaszcza, gdy nie widzimy nadawcy, np. podczas rozmowy przez telefon).

·         pamięć słuchowa – czyli zdolność do utrzymania w pamięci ciągów wyrazowych (np. w postaci zdania) oraz umiejętność przypominania sobie informacji przekazanych drogą słuchową. Ściśle jest powiązana z koncentracją uwagi. Ma wpływ na uczenie się.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie  podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Załącznik 1) dziecko kończące przedszkole i rozpoczynające naukę w klasie „układa krótkie zdania, dzieli zdania na wyrazy; dzieli wyrazy na sylaby; wyodrębnia głoski w słowach o prostej budowie fonetycznej”.

Z moich obserwacji czynionych zarówno w trakcie diagnozy, którą przeprowadzam w Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej, jak i podczas zajęć korekcyjno – kompensacyjnych wynika, że największą trudność sprawia dzieciom analiza i synteza głoskowa. Jest to umiejętność niezwykle ważna, ponieważ na niej opiera się proces odczytywania wyrazów i ich zapisywania.

 

W kolejnym poście przeczytacie o tym jak rozwijać u dziecka percepcję słuchową.

 

Dojrzałość szkolna

21 maj

Na tapecie temat niezwykle na czasie – dojrzałość szkolna. Czym jest? Jak się przejawia?

W związku z obniżeniem wieku w którym dziecko zostaje objęte obowiązkiem szkolnym, akcji protestujących rodziców i szumem medialnym jaki się wokół sześciolatków zrobił nie da się wręcz pominąć milczeniem tego tematu. Do rzeczy więc…

Czym jest ta dojrzałość szkolna? Pomijając analizę różnych definicji stwierdzić można, że jest to taki poziom rozwoju dziecka, które czyni je podatnym na i wrażliwym na oddziaływania szkoły oraz pozwala sprostać obowiązkom szkolnym.

Dojrzałość szkolna nie pojawia się samorzutnie. Dziecko osiąga ją na skutek doświadczeń w okresie przedszkolnym. Doświadczenia te maluch zdobywa podczas pobytu w przedszkolu ( tak więc objęcie Rocznym Obowiązkowym Przygotowaniem Przedszkolnym dzieci 5-letnich ma sens), ale przede wszystkim w domu (bo w nim dziecko spędza najwięcej czasu).

Tak więc rodzice i nauczyciele – czas stworzyć sojusz i stać się drużyną, gramy w końcu do jednej bramki!

Mówiąc o dojrzałości szkolnej mamy na myśli prawidłowy rozwój jej poszczególnych sfer:

- fizycznej,

- umysłowej,

- społeczno – emocjonalnej.

Aby dziecko mogło sprostać wymaganiom szkolnym, przyswajać wiedzę, pokonywać trudności, które napotka musi być zdrowe. Częste infekcje i związane z tym liczne nieobecności na zajęciach szkolnych z pewnością utrudnią małemu uczniowi naukę. Niezwykle istotny jest również prawidłowy wzrok i słuch oraz odpowiednia sprawność ruchowa w zakresie dużych ruchów naszego ciała i tych bardziej precyzyjnych – grafomotorycznych (palców dłoni).

Dojrzałość umysłowa przejawia się w orientacji w najbliższym środowisku, bogatej wiedzy ogólnej (zdobytej na bazie doświadczeń), odpowiedniej koncentracji dziecka na zadaniu i pamięci, ciekawości i chęci poznawania (co przejawia się głównie poprzez lawinę pytań jaką zasypuje maluch dorosłych). Uczeń gotowy do podjęcia nauki w szkole wypowiada się pełnymi zdaniami, poprawnie pod względem artykulacyjnym i gramatycznym. Również rozwój funkcji percepcyjno – motorycznych (obiecuję, że temat rozwinę w kolejnych postach) nie budzi zastrzeżeń.

Niezwykle istotna jest sfera emocjonalno – społeczna. Prawidłowy jej rozwój jest podstawą sukcesu szkolnego. Przejawia się ona w samodzielności dziecka, w podporządkowywaniu się poleceniom nauczycieli i odpowiedniemu podejściu do napotykanych trudności. Dziecko potrafi pogodzić się z porażką, nie zniechęca się i podejmuje nowe wyzwania. Potrafi zapanować nad złością i ma prawidłowe relacje z rówieśnikami.

Co powinno niepokoić rodziców?

Ø  dziecko niechętnie włącza się do zabaw ruchowych, jego ruchy są mało płynne, „kanciaste”

Ø  codzienne czynności wykonuje niezręcznie i wolno, bądź wykazuje zbyt duże lub zbyt małe napięcie mięśniowe

Ø  odznacza się małą spostrzegawczością – ma problemy z dostrzeżeniem podobieństw i różnic, ułożeniem rysunku w całość

Ø  ma problemy z analizą i syntezą sylabową i głoskową

Ø  nie posługuje się pełnymi zdaniami; ma mały zasób słów

Ø  ma wadę wymowy

Ø  ma trudności z zapamiętaniem wierszy, piosenek;

Ø  ma problemy ze zrozumieniem historyjek obrazkowych, rozwiązywaniem zagadek i prostych rebusów; nie rozumie poleceń;

Ø  jest bardzo zahamowane, nieśmiałe lub nadmiernie pobudliwe

Ø  ma trudności z koncentracją uwagi na zadaniach, łatwo się rozprasza

Ø  jest impulsywne, nie potrafi czekać na swoją kolej

W kolejnych wpisach będzie więcej o rozwoju poszczególnych sfer oraz o tym co zrobić, aby zapewnić dziecku sukces w szkole.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii dojrzałość szkolna