RSS
 

Notki z tagiem ‘Zespół Aspergera’

ICD-11 – co nowego w klasyfikacji

29 gru

Opracowywaniem kryteriów diagnostycznych chorób zajmują się dwie organizacje: Amerykańskie Stowarzyszenie Psychiatryczne, których wyniki pracy zawiera DSM oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Opracowana przez tą drugą Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób
i Problemów Zdrowotnych (ICD) jest oficjalnie obowiązującą w krajach Europy, a więc i w Polsce.

Obecnie aktualne są DSM-5 (od maja 2013 r.) oraz ICD-10 (do 2015 r.).  Nie są jeszcze znane nowe kryteria diagnostyczne dotyczące zaburzeń ze spektrum autyzmu, jakie zostaną zawarte w ogłoszonej już niedługo ICD-11.  Ponieważ jednak amerykańska i europejska klasyfikacja są ze sobą spójne, na podstawie zmian jakie zaszły w DSM-5, można domyślać się co czekać nas będzie w polskiej diagnostyce psychiatrycznej.

Poniższa tabelka przedstawia porównanie obu obowiązujących obecnie klasyfikacji:

ICD-10

DSM-5

całościowe zaburzenia rozwoju (PDD lub CZR) spektrum zaburzeń autystycznych (ASD)
jednostki chorobowe: autyzm dziecięcy, Zespół Aspergera, Zespół Retta, Dziecięce zaburzenie dezintegracyjne stopnie nasilenia zaburzeń od L1 do L3 oraz współwystępujące zaburzenia i choroby (np. niepełnosprawność intelektualna, choroby genetyczne)
zaburzenia (opóźnienia) rozwoju mowy jako objaw autyzmu dziecięcego brak tego kryterium, występowanie opóźnień rozwoju mowy jest natomiast czynnikiem wpływającym na stopień nasilenia zaburzeń
triada objawów:- zaburzenia interakcji społecznych- zaburzenia komunikacji- stereotypy dwie grupy objawów:- zaburzenia relacji społecznych- stereotypowe zachowania/zainteresowania
wystąpienie zaburzeń przed 3 rokiem życia początek objawów we wczesnym dzieciństwie
oddzielna grupa zaburzeń zaburzenia neurorozwojowe

 

W DSM-5 zrezygnowano z terminu „całościowe zaburzenia rozwoju” zastępując je pojęciem „spektrum zaburzeń autystycznych”. Zrezygnowano z używania jednostek chorobowych na rzecz trójstopniowej klasyfikacji nasilenia objawów oraz stopnia ich wpływu na codzienne funkcjonowanie
i wymagane w tym zakresie wsparcie. Wykluczono również kryterium opóźnienia rozwoju mowy,
a dotychczas obowiązujące kryterium wieku, w jakim pojawiają się pierwsze objawy choroby zastąpiono określeniem „początek we wczesnym dzieciństwie”.  Zalecono natomiast uwzględnienie
w diagnozie zdolności poznawczych (czy nie występuje upośledzenie umysłowe), zdolności językowych (czy występują zaburzenia rozwoju mowy) oraz chorób współistniejących. Dwie grupy objawów z dotychczasowej triady diagnostycznej (czyli zaburzenia interakcji społecznych i zaburzenia komunikacji) połączono w jedną domenę diagnostyczną – relacje społeczne.

Ponad to dodano nową grupę zaburzeń – zaburzenia neurorozwojowe, do których zaliczają się: niepełnosprawność intelektualna (zaburzenia rozwoju intelektualnego), zaburzenia komunikacji/rozwoju mowy, ADHD, specyficzne zaburzenia umiejętności szkolnych (dysleksja, dyskalkulia, dysgrafia), zaburzenia motoryczne.

Objawy zaburzeń ze spektrum autyzmu według DSM-5:

  1. 1.    Trwały deficyt w komunikacji społecznej i relacjach społecznych w wielu sytuacjach społecznych, manifestujący się następującymi objawami (obecnie lub w przeszłości):

- deficyty w relacjach emocjonalnych lub społecznych (od nieprawidłowego podejścia do konkretnej sytuacji oraz niemożności wzajemnej komunikacji, prowadzenia rozmowy do ograniczenia relacji
z powodu niemożności inicjacji prawidłowej relacji i uczestnictwa w relacjach społecznych poprzez dzielnie zainteresowań, rozumienie emocji innych),

- deficyty w komunikacji niewerbalnej używanej w relacjach społecznych (od nieprawidłowej integracji komunikacji werbalnej i niewerbalnej poprzez nieprawidłowy kontakt wzrokowy, deficyty w rozumieniu i używaniu gestów aż do całkowitego braku ekspresji twarzy i braku umiejętności komunikacji niewerbalnej),

- deficyty w nawiązywaniu, podtrzymywaniu i rozumieniu relacji i związków (od problemów w dostosowywaniu zachowania do różnych sytuacji społecznych poprzez trudności w zabawie symbolicznej, tworzeniu przyjaźni do całkowitego braku zainteresowania rówieśnikami).

  1. 2.  Ograniczony, powtarzający się wzorzec zachowań, zainteresowań lub aktywności, manifestujący się w co najmniej 2 z powyższych:

- stereotypowe lub powtarzające się: ruchy, używanie różnych przedmiotów, mowa (proste stereotypie ruchowe, układanie przedmiotów wzdłuż linii, podrzucanie przedmiotów, zdania idiosynkratyczne, echolalia),

- potrzeba stałości, niezmienności otoczenia, zachowania rutynowe, rytualne wzorce zachowań werbalnych i niewerbalnych (np. znaczący niepokój, gdy dochodzi do niewielkich zmian, rutynowe spożywanie posiłków),

- znacząco ograniczone, utrwalone zainteresowania, które wyraźnie odbiegają od normy w związku
z ich intensywnością lub tematyką,

- nadwrażliwość lub niedostateczna wrażliwość na różne bodźce.

Stopnie nasilenia ASD:

L1 – wymaga wsparcia – problemy dotyczą głównie relacji społecznych,

L2 – wymaga znaczącego wsparcia – problemy z komunikacji z ludźmi,

L3 – wymaga bardzo znaczącego wsparcia – niezdolny do komunikacji werbalnej i pozawerbalnej.

Dziś trudno ocenić jaki wpływ na diagnostykę zaburzeń autystycznych u polskich dzieci będzie miało wprowadzenie nowych kryteriów.  Z doświadczeń Amerykanów (badania przeprowadzono na grupie 4453 dzieci) wiadomo, że 91% badanych mających wcześniej diagnozę z obszaru CZR również według kryterium DSM-5 kwalifikuje się do stwierdzenia u nich spektrum zaburzeń autystycznych.  Pozostałych 9 % zostało zakwalifikowanych do zaburzeń neurorozwojowych, np. zaburzeń komunikacji. Pozostaje mieć nadzieję, że wraz ze zmianami w ICD-11 nastąpią zmiany
w nomenklaturze prawa oświatowego.

powyższy tekst znajduje się również na stronie Poradnika Autystycznego.

opracowano na podstawie prezentacji psychiatry Moniki Szewczuk-Bogusławskiej przedstawionej na konferencji „Jeśli nie Zespół Aspergera, to co?”